Vita Contesti, episcopi Baiocensis in Gallia
§1) Beatus Contestus episcopus Baiocensis, a sancto Exuperio sextus, sancti Mannei successor extitit, qui pietate et doctrina insignis, pluribus ieiuniis, vigiliis, orationibus, et aliis operibus sanctis carnem suam domans, potius vitam angelicam, quam humanam ducere videbatur. Diu noctuque tamquam strenuus vinitor in caelesti vinea pondus diei et aestus gerens operatus est; in extirpandis scilicet vitiis, erroribus confutandis, et ipsa vite propaganda, et maxime in gentilitate penitus evertenda.
§2) Verum enimvero ille, cuius invidia mors intravit in orbem terrarum, bonorum perturbator operum, virum Dei ab inceptis deviare illico aggreditur, impedimenta, offendicula, et fraudes minitans, quocumque perrecturus esset. Sed sanctus Dei numinis divini auxilio fretus, per gladium salutis, quod est verbum Dei, illud nempe Davidicum perpendens, ‘Si Dominus mihi adiutor, non timebo quid faciat mihi homo; minas diabolicas calcando nihili fecit.’ Quocirca ille totius nequitiae tentator, ita illusus, iram spumans viro Dei insidias molitur, tyrannosque multos sui sceleris et invidiae opifices in virum Dei concitavit. Sed rabies illorum, pluribus contumeliis et anxietatibus persequentium, sicut et Christus Herodianae restitit, secessitque in nemus quoddam, cui nomen Bladum, aut Castellum; ubi parvo contentus pabulo, arborum corticibus, et teneris virgultis dumtaxat victitabat, aquae poculo sitim compescens, humi sub dio iacebat, vitam illius Iohannis Baptistae eremiticam imitatus.
§3) Sed qui protoplastos parentes etiam intra Paradisi claustra, ipsumque Dominum in vasto solitudinis deserto tentare ausus est, magis ac magis viro Dei invidens, subque gigantina specie apparens, illum in luxuriae nefandum scelus impellere tentavit, et stimulos carnis venereos, ipsiusque Satanae angelos inflammando concitare enixus est. Cui quidem veneno sanctus Dei orationis scutum opposuit, quo munitus ad Deum optimum maximum castitatis auctorem et amatorem, tamquam ad Lydium lapidem, recurrit: unde protinus palmam pudicitiae adeptus est, atque stola collo gigantis iniecta salutis humanae adversarium per urbis vicos et plateas tamquam canem post se trahit, et victoriae triumphum ducens, illum palam divinae adiurationis sacramento constrinxit, ut quis esset profiteretur: se esse Satanam aeterni carceris ministrum, et carnificem atque impiorum et infidelium tortorem asservit. Unde tali miraculo infideles concitati sanctum baptisma efflagitaverunt, unum Deum, unam fidem, et unum ovile complectentes.
§4) Eodem tempore cum in Sagiensem pagum, episcopum visitaturus, proficisceretur, paucis secum adhibitis, ex itinere et aestu maximam sitim patientibus, ita ut ad flumen, qui dicitur Urna, nequaquam pervenire possent; vir Dei positis genibus, sublatisque ad sidera palmis, orationem et preces fundendo, pastorali baculo terram percussit, in pago Athya dicto, illico aquae vivae usque in hodiernum diem scaturientis puteum emanare fecit; sicut et ille Moses, qui in deserto sitienti populo aquam de terra produxit.
§5) Deinde patriam et oves repetens, in quodam nemore secus viam duas mulieres ex meretricina turpitudine quaestum facientes invenit: quas interrogans cur hanc adeo miserrimam vitam ducerent; inopia ad hoc ductas esse se profitentur. Tunc vir Dei ad orationem confugit, pro illarum miserrimarum paupertate sublevanda precans. Unde mox magnum auri pondus ante illas cecidit, et sic a paupertate quae ad turpia, et a turpi quaestu illas eripuit; sicut et dominus Nicolaus quondam Myrensis episcopus. Tandem sanctus Dei sedem Baiocensem exoptatus repetens, usque ad ultimum vitae curriculum in fide laborans, pie et sancte migravit ad Dominum, multorum miraculorum tum in vita, tum post vitam patrator.