Latin Hagiography
A preliminary digital legendarium

Vita Concordii, presbyteris et martyris Spoleti in Umbria


§1) Temporibus Antonini imperatoris gravissima persecutio orta est in urbe Roma; ita ut nec emendi, nec vendendi cuiquam licentia facile tribueretur, qui diis immolasset. Tunc erat in civitate Roma vir quidam, Concordius nomine, nobili familia ortus, cuius pater Gordianus dicebatur, sanctissima conversatione presbyter de titulo pastoris. Hic itaque habens filium Concordium, quem erudivit omni sanctae scripturae doctrina, fecit eum fieri subdiaconum a sancto Pio episcopo urbis Romae. Hic itaque beatus Concordius, cum patre suo, ad nihil vacabant aliud, nisi ieiuniis et orationibus diu noctuque, et eleemosynis pauperum insistentes; petebantque a Domino ut rabiem persecutorum possent evadere.

§2) Tunc beatus Concordius dixit patri suo: “Domine mi, si vis, dimitte me, ut vadam ad sanctum Eutychen, et habitem cum eo paucis diebus, donec cesset rabies inimici Antonini imperatoris.” Dicit ei pater suus: “Fili, magis hic habitemus, ut possimus coronari.” Ait illi beatus Concordius: “Vadam si iubes; quia ibi coronabor, vbi me Christus iusserit coronari.” Tunc dimisit eum pater suus: et abiit ad sanctum Eutychen; qui tum morabatur in praediolo suo, via Salaria, iuxta civitatem Tribulum. Quem beatus Eutyches cum magno gaudio suscipiens, coepit Deo gratias agere. Et habitaverunt simul in eodem loco, orationibus et ieiuniis insistentes. Et multi variis languoribus vexati veniebant ad eos: et illi orantes, in nomine Iesu Christi sanabant eos.

§3) Tunc audiens famam eorum Torquatus comes Tusciae, qui tunc habitabat in civitate Spoletana; misit, et accersivit ad se sanctum Concordium, aitque illi: “Quis vocaris?” At ille respondit: “Christianus sum.” Dicit ei comes: “De nomine tuo requiro, non de Christo tuo.” Sanctus Concordius respondit: “Iam tibi dixi; Christianus sum, et Christu confiteor.”

§4) Ait comes: “Sacrifica diis immortalibus, et esto noster amicus: et ego te ut patrem habebo, suggeramque Domino meo Antonino imperatori, ut faciat te sacerdotem deorum.” Sanctus Concordius respondit: “Utinam tu efficiaris particeps deorum tuorum.” Dicit ei comes: “Audi me, et sacrifica diis immortalibus.” Sanctus Concordius respondit: “Magis tu audi me, et sacrifica Domino Iesu Christo, ut possis euadere tormenta. Nam si non feceris, tu et dij tui in igne perpetuo poenam habebitis.” Tunc comes iussit eum fustibus mactari, et in custodiam publicam recludi.

§5) Tunc venit nocte ad eum beatus Eutyches, cum sancto Anthymo episcopo; et quia Anthymus amicus erat comitis, rogavit Torquatum comitem, ut eum sibi concederet paucis diebus. Et permisit eum beato Anthymo, et habitauerunt simul multis diebus. Tempore autem opportuno consecravit eum presbyterum, et coeperunt orationibus vacare.

§6) Post aliquantum vero temporis misit comes, et tulit eum; et dicit ei: “Quid tractasti circa salutem tuam?” Sanctus Concordius respondit: “Salus mea Christus est, cui quotidie sacrifico sacrificium laudis. Nam tu, et dii tui in inferno ardebitis.” Tunc iussit eum suspendi in equuleum. Ille autem vultu alacri dicebat: “Gloria tibi Domine Iesu Christe.” Dicit ei comes: “Sacrifica Iovi magno.” Beatus Concordius respondit: “Ego non sacrifico lapidi surdo et muto; quia habeo Dominum meum Iesum Christum, cui servit anima mea.”

§7) Tunc iratus comes fecit eum in ima carceris includi, colloque eius et manibus ferrum iniici: et iussit ut nullus ad eum ingrederetur, volens eum fame perire. Ibi beatus Concordius coepit gratias agere omnipotenti Deo, et dicere: “Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis.” Ecce autem nocte media angelus Domini ei apparuit, dicens: “Noli timere, sed viriliter age, quia ego tecum sum.”

§8) Post tres autem dies iussit ad eum comes media nocte ambulare duos satellites suos, dicens: “Aut sacrificet, aut capite puniatur.” Et venientes satellites ad eum cum statunculo Iovis, dixerunt: “Audisti quae iussit comes?” Sanctus martyr respondit: “Vos scitis.” Illi dixerunt: “Vel sacrifica Iovi, aut capitalem sententiam excipies.” Tunc beatus Concordius gratias agens dixit: “Gloria tibi Domine Iesu Christe.” Et exspuit in faciem Iovis. Tum unus satellitum evaginato gladio, amputavit ea caput: atque ita in confessione Domini emisit spiritum.

§9) Tunc venientes duo clerici et quidam religiosi viri tulerunt corpus eius, et posuerunt non longe a civitate Spoletana, ubi multae emanant aquae. Dies natalis sancti Concordii martyris celebratur Kal. Ianuar. In loco, ubi sepultus iacet beatus martyr, caeci illuminantur, infirmi sanantur, daemones expelluntur, orationibus beati Concordii martyris, praestante Domino nostro Iesu Christo, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat per omnia saecula saeculorum. Amen.