Latin Hagiography
A preliminary digital legendarium

Rhythmus de casula Boniti, episcopi Arvernorum in Gallia


  • Praesul erat Deo gratus, ex Francorum gente natus;
  • Bonum erat illi nomen, quod designat bonum omen.
  • Ille iuxta Dei legem custodivit suum gregem,
  • Sanctitatis dans exemplum, Michaelis petit templum:
  • Solus loco in obscuro orat Deum corde puro,
  • Tundit pectus, agit coetus, inter preces fundit fletus.
  • Quae convenit plebs abscedit, et ad sua quisque redit:
  • Ille solus ibi iacet, ut divinae laudi vacet.
  • Custos loca perscrutatur, ne quis ibi relinquatur:
  • Hic manere solus audet, nec se capi posse gaudet:
  • Dum ex corde Deo psallit, perscrutantes servos fallit.
  • Hi recedunt, iste orat, culparumque memor plorat.
  • Hora noctis intempesta dum revoluit sua gesta,
  • Dum amaros agit planctus, angelorum audit cantus:
  • Oblectatur dulci melo, descendente quasi caelo,
  • Iamque verba vocum audit, memorique corde claudit:
  • Admiratur tanto sono, tam suavi gaudet tono.
  • Dum precatur Dei numen, videt late fusum lumen;
  • Et caelestis adest coetus, inde virum subit metus.
  • Angelorum chorus praeit, et vexilla sacra vehit.
  • Subsequuntur sancti Dei, quos precantur omnes rei,
  • Inceditque ut festiva mater Dei sicut diva:
  • Quae rogata quis cantaret, quisve missam celebraret?
  • Bono, inquit, hoc concedo: illum enim dignum credo.
  • Verba praesul audiebat, seque tremens retrahebat,
  • Ipse lapis cedens ei servat signum huius rei.
  • Statim sancti Bonum quaerunt, et quaesitum invenerunt,
  • Quem indutum vestem claram statuerunt contra aram. 
  • Hic caelesti veste dives caeli stabat inter cives:
  • Patriarchae hunc ducebant, et prophetae praecinebant.
  • Incedebat sic deductus, memor tantum sui luctus,
  • Et accedens aram petit, quam cum suis ante stetit.
  • Hic accepta manu pura ipse Deo offert thura:
  • Resonabant dulces meli, praecinente tuba caeli.
  • Ut divinum opus digne vir peregit et benigne,
  • Virgo mater viro vestem pro mercede dat caelestem.
  • Agit grates, reddit vota, laudat Deum mente tota,
  • Et quam virgo sibi dedit, sumit vestem et abscedit.
  • His occultis ita gestis, crevit fama datae vestis.
  • Ille quidem nihil celat, sed quod vidit hoc revelat.
  • Alter quidam credens male pro merito quiddam tale,
  • Praecessoris ad exemplum, illud quidem petit templum:
  • Intrat solus valde sero, hebetatus multo mero,
  • Et labore longo fessus, gravi somno fit depressus.
  • Hinc aurora lucem dedit, et cum somno mox recedit:
  • Capiteque mox erecto, se in suo videt lecto:
  • Signo crucis se munivit, thalamoque mox exivit:
  • Spectat servos et salutat, et errare sese putat.
  • Tandem praesul in se redit, vocat servos, et consedit,
  • Et quod secum fuit gestum suis facit manifestum.
  • O quam pia, quam benigna, omni quoque laude digna,
  • Christi mater haec intacta, per quam sunt tot mira facta,
  • Quae sic parcens negligenti sanum reddit suae genti,
  • Malens illum poenitere quam pro culpa mox delere;
  • Bonum autem vigilantem, nec incassum excubantem,
  • Sic dilexit, ut caelestem largiretur ei vestem,
  • Volens eum celebrare opus Dei salutare!
  • Ne quis putet hoc commentum esse, ecce argumentum.
  • Durat adhuc vestimentum, nullum ferens detrimentum.
  • Arvernensis urbs perdives, quae et multos habet cives,
  • Orienti tota patens, Occidenti parti latens, 
  • Fama fuit satis clara, belli quippe non ignara:
  • Clarus mons haec nuncupatur. Apte ea reservatur,
  • Illa Boni bona vestis, raro visa nisi festis.
  • Suavissimi est odoris, et nitentis est coloris,
  • Multae quoque levitatis, sed et mirae laevitatis.
  • Modus vero contexturae, cuius artis vel facturae
  • Sit introrsus et extrorsus, ignoratur quidem prorsus.
  • Domnus praesul hoc Herbertus Norwicensis est expertus,
  • Qui dicebat hanc vidisse, hanc et manu tetigisse.
  • Ergo qui non credis vere rem, quam dico sic se habere,
  • Vade et fac tibi fidem, vestem videns hanc ibidem,
  • Et tunc tibi fiet satis: laudem scire quam non sapis,
  • Enarrare tunc memento, corde puro et intento:
  • Verum ne obliviscaris stellae maris salutaris,
  • Cuius dono non privatur quisquis ei famulatur:
  • Ipsi atque nato eius salus, honor atque virtus.

Amen.