Revelatio reliquiarum Genovefae, virginis Parisiis in Gallia
§1) Anno ab incarnatione Domini nostri Iesu Christi MCLXI, regnante piissimo rege Ludovico regis illustris Francorum Ludovici filio, regale per universam processit edictum, ut apud urbem Parisiensem omnes ecclesiarum praelati cum proceribus universis, de regni commoditate celebrarent concilium. Die praefixa ad urbem omnes qui vocati fuerant convenerunt, et de honesta regni utilitate secretius tractare coeperunt: et quoniam maligni semper in peius malignandi studio provocantur, ad damnationis suae cumulum quidam prorumpentes in medium, religionis et honestatis hostes, ut gladium acutum in sanctos Dei linguam suam armaverunt. Quid ultra? Falsa delatio regales contigit aures, quod videlicet beatissimae virginis Genovefae caput in ecclesia nostra non esset. Huius rei rumoribus animus regis aspersus valde confunditur, et obnubilatur aspectus. Consulitur tam clerus, quam populus, communicato que eorum consilio ad ecclesiam nostram sine dilatione venitur, et ne quidem aliud caput nocte ipsa in capsa, qua venerabile corpus virgineum quiescebat, a fratribus poneretur, regio charactere capsa eadem communitur. Crastina die hora prima inchoante ex regis mandato mittuntur ad ecclesiam nostram venerabiles nostri Domini, scilicet Senonensis et Autisiodorensis antistites, venit et Aurelianensis, Manasses dictus, oblivione potius quam memoria dignus, veritatis inimicus, religionis et honestatis promptissimus persecutor, et cum eo populi copiosa multitudo. Tandem de reseranda capsa inter eos sermo conseritur, et supradictus astutissimus scelerum commutator, ut iniquitatem corde conceptam palliaret virtutis imagine, lacrimis profusioribus inundatus, antiphonam de sanctissima virgine primus incepit cantare. Nec mora: de loco sancto suo domina nostra deponitur, et amoto regiae dignitatis charactere capsa reseratur, et sanctissimae virginis corpus linteaminibus amotis in oculis nostris exponitur. Integrum ergo corpus virgineum oculis diligentius perlustrantes in laude Dei cum medicibili exultatione prorupimus, “Te Deum” laudamus decantantes. Profunduntur uberius lacrimae populi, prius exitum nostrum expectantis, sed iam exultantibus nobis gratulantis.
§2) Et quoniam non est pax impiis, dicit Dominus, unde iustus exultat et laudat, peccator confunditur et blasphemat.1 Scriptum quippe est: “Peccator cum venerit in profundum malorum contemnit.”2 Toto igitur malignitatis suae spiritu debacchatus Aurelianensis pontifex mentitur caput venerandae virginis esse sublatum, et in dolo nescio cuius vetulae miserabilis aliud caput esse suppositum. Nec dissimulare valens iniquitatem, quam corde conceperat, totus conversus ad fraudem, venit ad regem praedictis praesulibus relictis, ore contumaci garriens, eumdem, quem superius, coepit replicare sermonem, et praedictos pontifices, qui caput praedictae virginis non invenissent, recessisse mentitur iratos. Veruntamen quod iniquitas more mendacii fabricavit, non admisit.
§3) Veritatis testis processerat ad populum venerabilis pontifex Senonensis, qualiter in dubitationem quibusdam venerit de capite sanctissimae virginis, utrumne scilicet in ecclesia sua; et tunc qualiter cum omnibus membris suis corpus integrum inventum esset diligenter edisserens, “Caput,” inquit, “sanctissimae virginis huius, quae gloria totius est Galliae, cum integritate corporis sui nos invenisse gloriamur. Et ne hoc ipsum vel vobis aut posteris aliquando eveniat ad dubium, vobis dignum duximus praedicare.” Haec et alia quam plurima in auribus populi praedictus praesul praedixerat, quae nimiam et impudentem animositatem inimici nostri comprimere potuissent, si datum desuper esset. Sed quoniam tunc hora erat et potestas tenebrarum, ut inveniretur iniquitas eius ad odium; modis quibuscumque poterat animum regis inducere adversum nos conabatur in malum: et cum nec ratione opus iam esset aut consilio, quippe iam enim turbata fuerat adversum nos regia Celsitudo; subiit in mentem ut mitteretur post saepe dictos pontifices, quatenus eorum testimonio approbata postmodum in oculis regis veritas eluceret. Mittuntur itaque Milidunum cum magna festinatione quidam de fratribus; in auribus venerabilium patrum praedictorum detestandam perversitatem Aurelianensis exponunt, et ut rei veritatem regiae Clementiae per litterarum suarum apices non recusent agnoscere, diligenter exponuntur. Igitur viri pacis et veritatis amatores fratrum nostrorum precibus inclinati, iustis supplicationibus eorum benigne impertientes assensum, regiae sublimitati mandantes rei veritatem in hunc modum rescripserunt.
§4) Ex mandato regiae serenitatis ad ecclesiam sanctae virginis Genovefae convenimus, et capsam in qua eadem virgo quiescit, in praesentia nostra fecimus reserari, et eius interiora diligentius oculis ac manibus perlustrantes, corpus sanctissimum cum capite suo et omnibus membris integrum et indubitanter invenimus. Hoc ergo invento in laudem Dei cum magna exultatione prorupimus, et populo circumstanti sine mora curavimus praedicare. “Hoc vobis, nec alia Domino nostro mandamus. Ecce per litteras secundo vobis significamus, ut malignorum hominum, quibus est studium quae bona sunt depravare, ut obtractione veritas obfuscetur [. . .] valete, in Domino.”
§5) Tantorum virorum testimonio mitissimus regis animus delinitus, omnes a se tenebras supradictae dubietatis longius propulsavit, et ecclesiam nostram, ut prius, imo instantius quam prius, et dilexit et protexit. Itaque postquam veritas venit ad lucem, dolet impietas esse se delusam. Ex tunc etenim et deinceps Aurelianensis leo de leone factus est draco, non iam palam nequitiae suae virus evomens, sed in occulto; et quia capite contrito cetera membra robur ullum non obtinent, cum molas leonum in ore ipsorum conuerterit Dominus, complices sui, ministri confusionis, filii perditionis, inimici nostri confusi sunt, quia Deus sprevit eos. Nos ergo quia de potestate eruti sumus et laqueo venantium, dicamus omnes, cantemus singuli: “Laqueus contritus est et nos liberati sumus.”
§6) Revelata est autem domina nostra anno incarnati verbi millesimo centesimo sexagesimo primo, mense Ianuario, decima mensis3 in octavis eiusdem sanctissimae virginis, et a fratribus est dulciter Deo saeculata. Die vero sequente tertia in locum sanctum suum, unde fuerat deposita, cum hymnis et canticis spiritualibus est elevata. Nos in tanti gaudii memoriam dolorem prius habitum subsequentis, communicato fratrum nostrorum consilio ac sensu communiter impertito, diem eamdem nobis et posteris nostris constituimus, celebriter venerari, ita ut devotionem et omnem observantiam die festo nativitatis exhibitam haec solemnitas nihilominus unquam obtineat. Ut autem singulis annis huius actionis textus eodem die legatur, curavimus providere, ut et iustus habeat unde laetetur, et conscientia peccatoris inveniat quo pungatur; quatenus et benevolis sit gratia benedictionis, malivolis autem et his qui oderunt pacem lapis offensionis et petra scandali.
§7) In octava Iohannis evangelistae est festum celebre Genovefae: In crastino Simonis et Iudae translatio: in crastino Catharinae Excellentia, quae dicitur festum miraculorum eius.