Carmen ad Nicetam, episcopum Romatianae, redeuntem in Daciam
Paulinus of Nola
BHL: N/A
Feast: January 7
- Iamne abis, et nos properans relinquis?
- Quos tamen sola regione linquis,
- Semper adnexa sine fine tecum
- Mente futuros?
- Iamne discedis revocante longe
- Quam colis, terra? Sed et hic resistis
- Sancte Niceta: quoniam et profectum
- Corde tenemus.
- I, memor nostri, remaneque vadens
- Spiritu praesens, animis vicissim
- Insitus nostris, trahe, ferque tecum
- Quos geris in te.
- O nimis terra et populi beati!
- Quos modo a nobis remeans adibis;
- Quos tuo accedens pede visitabit
- Christus et ore.
- Ibis Arctoos procul usque Dacos,
- Ibis Epiro gemina videndus,
- Et per aegeos penetrabis aestus
- Thessalonicen.
- Appulis sed nunc via prima terris
- Te vehet, longo spatiosa plano,
- Qua Canusino medicata flagrant
- Vellera fuco.
- Ast ubi paullum via proferetur,
- Det, precor, mites tibi Christus aestus,
- Et levis spiret sine nube siccis
- Aura Calabris.
- Sicut antiqui manibus prophetae
- Per sacramentum crucis, unda misso
- Dulcuit ligno, posuitque tristes
- Merra liquores;
- Sic tibi coelum modo temperetur,
- Et levi sudo tenuatus aer,
- Flatibus puris placide salubres
- Spiret in auras.
- Qui solet flatu gravis e palustri,
- Anguium tetros referens odores,
- Solvere in morbos tumefacta crasso
- Corpora vento.
- Quem potens rerum Dominus fugari,
- Sive mutari iubeat: suoque
- Nunc sacerdoti bona sanitatis
- Flabra ministret.
- Sicut Aegypto pereunte quondam
- Noctis et densae tenebris operta,
- Qua Dei vivi sacra gens agebat,
- Lux erat orbi.
- Quae modo in toto species probatur
- Orbe, cum sanctae pia pars fidei
- Fulgeat Christo; reliquos tenebris
- Obruat error.
- Sic meo, qua se feret actus ora,
- Cuncta Nicetae Dominus secundet:
- Donec optato patriam vehatur
- Laetus ad urbem.
- Perge, Niceta, bene qua recurris,
- Prosperos Christo comitante cursus,
- Quem tui dudum populi fatigant
- Nocte dieque.
- Te reposcentes, ut ager levandis
- Cum satis imbrem sitit, utque molles
- Cum suas matres vituli represso
- Lacte requirunt.
- Unde nos iustis precibus tuorum,
- Qui suum recte repetunt parentem,
- Cogimur victo, licet inrepleti,
- Cedere voto.
- Et quia spes iam rapitur tenendi,
- Urget affectus placitis favere:
- Iam vias illas licet oderimus
- Quae rapiunt te:
- Odimus quamvis, sed easdem amamus.
- Odimus quod te retrahunt: amamus
- Quod tuum nobis procul attulerunt
- Cernere vultum.
- Quas prius stringi superante amore,
- Nunc tibi sterni faciles precamur
- Praevio terris pelagoque summi
- Nomine Christi.
- Qui tibi factis iter omne campis,
- Arduos montes reprimat, cavasque
- Impleat valles, salebras adaequet,
- Iungat hiatus.
- Te per Hydruntum Lupiasque vectum,
- Innubae fratrum simul et sororum
- Ambient, uno Dominum canentes
- Ore, catervae.
- Quis mihi pennas daret ut columbae,
- Ut choris illis citus interessem:
- Qui Deum Christum duce te canentes
- Sidera pulsant?
- Sed licet pigro teneamur aegri
- Corporis nexu, tamen evolamus
- Mentibus post te, Dominoque tecum
- Dicimus hymnos.
- Nam tuis intus simul implicati
- Sensibus, vel cum canis, ac precaris:
- Cum tua de te prece cumque voce
- Promimur et nos.
- Inde iam terris subeunte ponto,
- Adriae stratus sinus obsequetur,
- Unda procumbet, Zephyroque leni
- Vela tumescent.
- Ibis illabens pelago iacenti,
- Et rate amata titulo salutis, armata
- Victor antemna crucis ibis, undis
- Tutus, et austris.
- Navitae laeti solitum celeusma
- Concinent, versis modulis in hymnos,
- Et piis ducent comites in aequor
- Vocibus auras.
- Praecinet cunctis, tuba ceu resultans,
- Lingua Nicetae modulata Christum:
- Psallet alternis citharista toto
- Aequore David.
- Audient Amen tremefacta cete,
- Et sacerdotem Domino canentem
- Laeta lascivo procul admeabunt
- Monstra natatu.
- Undique alludent patulo verentes
- Ore delphines, sine voce quamquam,
- Aemula humanis tamen eloquentur
- Gaudia linguis.
- Nam Deo quid non sapit atque vivit,
- Cuius et verbo sata cuncta rerum?
- Hinc Dei laudem maris ima noscunt
- Mutaque clamant.
- Testis est nobis veteris prophetae
- Bellua, ad nutum Domini profundo
- Excita, ut mersum caperet, deinque
- Redderet haustum.
- Sed modo ad nostrum ferus ipse vatem
- Auribus tantum pia devorabit
- Cantica: impastam saturabit alvum
- Carmine pastus.
- Qua libet pergas iter, et per undas,
- Perque tellurem, licet, et per hostes,
- Ibis armatus galea salutis,
- Vertice Christo.
- Advolet missus Raphael, ut olim
- Tobiae Medis; ita prosequendo
- Ipse Nicetae comes usque Dacos
- Angelus adsit.
- Ducat hunc aeque famulum suum dux
- Ille, qui quondam profugum minacis
- Fratris a vultu Deus in salutem
- Duxit Iacob.
- Namque Niceta fugitivus aeque est:
- Quod semel fecit patriarcha, semper
- Hic facit, mundo fugiens ad alti
- Moenia caeli:
- Et gradus illos, quibus ille vidit
- Angelos versa vice commeantes,
- Iste contentus superante nubes
- Scandere vita;
- Per Crucis scalas properans in astra,
- Qua Deus nitens ad humum coruscis
- E thronis spectat varios labores
- Bellaque mentis
- Tuque, Niceta, bene nominatus
- Corporis victor, velut ille dictus
- Israel, summum quia vidit alto
- Corde satorem.
- Unde Nicetes meus approbatur
- Israelites sine fraude verus,
- Qui Deum cernit solidae fidei
- Lumine Christum.
- Hic Deus noster, via nostra semper,
- Sit comes nobis, sit et antecessor:
- Semitis lumen, pedibusque nostris
- Sermo lucerna.
- Qua per obscuri vada caeca secli,
- Luminis veri face dirigamur,
- Donec optatos liceat salutis
- Tangere portus,
- Quos modo undosum petimus per aequor,
- Dum vagae mentis fluitamus aestu:
- Terreo, tamquam fragili carina,
- Corpore vecti.
- Sed gubernaclo crucis hanc regente
- Nunc ratem, in nobis pia vela cordis
- Pandimus, Christo referente littus
- Flamine dextro.
- Ergo dux idem modo prosequatur
- Te via, qua nunc properas revertens
- Ire Niceta, patrioque reddat
- Limine tutum.
- Sed freto emenso superest viarum
- Rursus in terra labor, vt veharis
- Usque felices, quibus es Sacerdos
- Praestitus, oras.
- Tu Philippaeos Macetum per agros,
- Per Tomitanam gradieris vrbem,
- Ibis et Scupos patriae propinquos
- Dardanus hospes.
- O quibus iam tunc resonabit illa
- Gaudiis tellus, ubi tu rigentes
- Edoces Christo fera colla miti
- Subdere gentes?
- Quaque Riphaeis Boreas in oris
- Alligat densis fluvios pruinis,
- Hic gelu menteis rigidas superno
- Igne resolvis.
- Nam simul terris animisque duri
- Et sua Bessi nive duriores,
- Nunc oves facti duce te gregantur
- Pacis in aulam:
- Quasque cervices dare servituti,
- Semper a bello indomiti, negarunt,
- Nunc iugo veri Domini subactas
- Sternere gaudent.
- Nunc magis dives pretio laboris
- Bessus exultat: quod humi manuque
- Ante quaerebat, modo mente caelo
- Colligit aurum.
- O vices rerum! Bene versa forma!
- Invii montes prius et cruenti,
- Nunc tegunt versos monachis latrones
- Pacis alumnos.
- Sanguinis quondam, modo terra vitae est.
- Vertitur caelo pia vis latronum,
- Et favet Christus supera occupanti
- Regna rapinae.
- Mos ubi quondam fuerat ferarum,
- Nunc ibi ritus viget angelorum:
- Et latet iustus quibus ipse latro
- Vixit in antris.
- Euge Niceta, bone serve Christi,
- Qui tibi donat lapides in astra
- Vertere, et vivis sacra templa saxis
- Aedificare.
- Avios saltus, iuga vasta lustras,
- Dum viam quaeris, sterilemque silvam
- Mentis incultae superans in agros
- Vertis opimos.
- Te patrem dicit plaga tota Boreae,
- Ad tuos fatus Scytha mitigatur,
- Et sui discors fera te magistro
- Pectora ponit.
- Et Getae currunt, et uterque Dacus;
- Qui colit terrae medio, vel ille
- Divitis multo bove pelleatus
- Accola ripae.
- De lupis hoc est vitulos creare,
- Et bovi iunctum palea leonem
- Pascere, et tutis cava viperarum
- Pandere parvis.
- Namque mansueto pecori coire
- Bestias pulsa feritate suades,
- Qui feras mentes hominum polito
- Imbuis ore.
- Orbis in muta regione per te
- Barbari discunt resonare Christum
- Corde Romano, placidamque casti
- Vivere pacem.
- Sic tuo mitis lupus est ovili,
- Pascitur concors vitulus leoni,
- Parvus extracta trucibus cavernis
- Aspide ludit.
- Callidos auri legulos in aurum
- Vertis, et versos imitatis ipse,
- E quibus vivum fodiente verbo
- Eruis aurum.
- Has opes condens Domino parenni,
- His sacrum lucris cumulans talentum,
- Audies: Intra Domini perennis
- Gaudia laetus.
- His precor cum te domus alma sancto
- Ceperit fratrum numerosa coetu
- In choris, et nos pietate cari
- Pectoris abde.
- Nam Deo grates, quod amore tanto
- Nos tibi adstrinxit per operta vincla,
- Vis ut internam valeat catenam
- Rumpere nulla.
- Unde complexi sine fine carum
- Pectus, haeremus laqueo fideli;
- Quaque contendas, comites erimus
- Mente sequaci.
- Caritas Christi bene fusa coelo,
- Cordibus nostris ita nectit intus,
- Ut nec abiuncto procul auferamur
- Orbe remoti:
- Nulla nos aetas tibi labis unquam,
- Orbis aut alter, neque mors revellet;
- Corporis vita moriente, vita
- Vivet amoris.
- Dum graves istos habitamus artus,
- Mente te semper memori colemus:
- Tu petes simus simul in perenni
- Tempore tecum.
- Namque te celsum meritis, in altum
- Culmen imponet pretiosa virtus:
- Inque viventum super urbe magnis
- Turribus addet.
- Nos locis, quantum meritis diremti,
- Eminus celsis humiles patronis,
- Te procul sacris socium catervis
- Suspiciemus.
- Quis die nobis dabit hoc in illa,
- Ut tui stemus lateris sub umbra,
- Et tuae nobis requietis aura
- Temperet ignem?
- Tunc, precor, nostri nimium memento
- Et patris sancti gremio recumbens,
- Roscido nobis digito furentem
- Discute flammam.
- Nunc abi felix tamen et recedens
- Semper huc ad nos animo recurre;
- Esto nobiscum, licet ad paternam
- Veneris urbem.
- Non enim unius populi magistrum,
- Sed nec unius dedit esse civem
- Te Deus terrae: patria ecce nostra
- Te sibi sumit.
- Nunc tuos aequa pietate utrisque
- Divide affectus; et amore nobis,
- Civibus vultu, gemina morare
- Civis ora.
- Forsan et maior patria haec habenda,
- Non manu factis ubi contineris
- Pectorum tectis, hominesque vivam
- Incolis urbem.
- Sicut antistes, ita dignus almi
- Hospes es Christi, quia christianis
- Mentibus consors, habitas herile
- Accola templum.
- Iam vale nobis, et in omne nostri
- Diligens aevum, bonus usque finem
- Duc bonum cursum, positamque iustis
- Sume coronam.